Verwijzen juristen naar kwakzalvers?

Tot de uitzending van de NOS in juli 2016 had ik geen idee wat het verschil was tussen een cosmetisch arts of een plastisch chirurg. Met een beetje pech had ik ooit kunnen besluiten om mijn gezicht te laten opknappen door een basisarts met een tweeënhalf uur durende vervolgopleiding (cosmetisch arts). En niet door een medisch specialist, die na zijn basisopleiding nog 4 jaar verder had gestudeerd [1]. Ook was ik net zo makkelijk voor de beugel van mijn dochter bij een ‘ortholoog’, ‘orthodentist’ of ‘orthodontoloog’ binnengestapt. Allen geen orthodontist [2]. Dit soort zaken halen het nieuws. Tenslotte, een gezicht vol littekens of een scheve kaak bij een tienermeisje doen het goed op televisie. Lastiger wordt het wanneer het om ‘de geestelijke gezondheid’ gaat.

Al jaren verbaas ik mij over het gemak waarmee –vast goed bedoelende – ‘leken’ zich afficheren onder de vlag van ‘therapeut’ en als zodanig de markt van Welzijn en Geluk betreden. Iedereen lijkt tegenwoordig wel relatietherapeut, systeemtherapeut of gezinstherapeut. En als het even meezit, dan zijn ze het allemaal. En zo niet, dan zijn het wel ‘coaches’, die de hulp-, zin- of gelukzoekende medemens vooruit zullen gaan helpen.

De juridische wereld maakt gebruik van deze ‘externe specialisten’. Rechters bijvoorbeeld, die in een familiezaak cliënten naar een family-mediator doorverwijzen. Maar ook de mediationbureaus bij de Rechtbanken, het Juridisch Loket of advocaten, die van mening zijn dat hun cliënt wellicht meer gediend is bij bemiddeling of ondersteuning van een ‘specialist’ dan bij een rechtszaak.

Als MfN (Mediators federatie Nederland) gecertificeerd family-mediator vraag ik doorverwijzers wel eens naar de reden om voor mij te kiezen uit de aangeboden lijst van MfN mediators. Dat blijkt vaak niet helemaal onwillekeurig. Bijvoorbeeld het feit dat er op de lijst van een doorverwijzende Rechtbank vermeld staat dat ik jarenlang als psychiatrisch verpleegkundige heb gewerkt, was voor een advocaat doorslaggevende reden om zijn cliënten naar mij te verwijzen. Er blijkt dus niet alleen gekeken te worden naar de ‘MfN-certificatie’, maar ook naar de ‘affiniteitsgebieden’ van de mediator, of het daar achter hangende Curriculum Vitae.

Het is zeer goed voorstelbaar dat een Rechter bij een ingewikkelde familiezaak bij de doorverwijzing naar die ‘affiniteitsgebieden’ van de mediator kijkt en vervolgens kiest voor iemand die als ‘gezinstherapeut’ te boek staat. Als er flinke problemen met de kinderen zijn is het fijn als de betreffende mediator ook ‘kindercoach’ is.

In dat kader geeft het volgende te denken. Ik neem mijn eigen vakgebied, mediation, even als voorbeeld; Terwijl er scherp gelet wordt op de accreditatie van mediators wordt er naar mijn idee totaal niet gekeken naar de door de mediator zelf opgevoerde kwalificaties van (bijvoorbeeld) ‘therapeut’. Dit is een onbeschermde titel. Iedereen kan zich ‘therapeut’ noemen.

De Nederlandse Vereniging van Psychotherapie (NVP) claimt in feite de eerder genoemde  ‘therapie’-gebieden’ [3]. En de overheid, middels de BIG-wet, die duidelijk eisen stelt aan de kwalificaties van ‘behandelaars’, ondersteunt en beschermt dit [4]. En terecht: er zullen weinig mensen kiezen voor een operatie door een basisarts (of een slager), die geen BIG-geregistreerd chirurg is. Gelukkig wagen weinig basisartsen zich er ook aan om zich als chirurg uit te geven. Maar in feite geldt hetzelfde voor ‘behandelingen’ op het terrein van de psyché; de opleiding tot behandelaar (‘psychotherapeut’) kent qua opleiding een zelfde soort tijdspanne als een chirurg. Van b.v. een psychiater of psychotherapeut wordt het volgende aan opleiding verwacht:

Psychiater: Instroom-eis: zesjarige universitaire studie Geneeskunde. Daarna: 4,5 jaar specialisatie tot psychiater [5]

Psychotherapeut: Instroom-eis: Afgeronde universitaire studie psychologie, geneeskunde, pedagogische wetenschappen of geestelijke gezondheidskunde(4 tot 6 jaar). Daarna: De postdoctorale opleiding tot psychotherapeut. Deze  duurt vier jaar. [6]

Het Beroepsprofiel van de Nederlandse Vereniging van Psychotherapeuten zegt over de BIG-registratie: Psychotherapeuten onderscheiden zich door de registratie in het BIG-register in kwalitatieve zin van andere, niet BIG-geregistreerde aanbieders van (psycho)therapie. BIG-registratie als psychotherapeut biedt de mogelijk aan zowel de burger, de verwijzer, en de verzekeraar om het ‘kaf van het koren’ te scheiden. [7]

In en om mijn praktijk(-veld) spreek ik regelmatig de collegae mediators die zich ‘therapeut’ noemen. En dat zijn er nogal wat. Helaas ben ik in dat veld nog nooit een ‘therapeut’ tegengekomen die onder de BIG-wet valt. Als ik deze ‘therapeuten’  de vraag stel waarom zij zich voldoende geschoold vinden om zich als therapeut uit te geven, dan val ik van de ene verbazing in de andere; zonder blikken of blozen wordt er b.v. gezegd dat er na de middelbare school nooit enige scholing is gevolgd, maar dat men bijvoorbeeld wel zelf twee weken in training is geweest bij een psychotherapeut. En ter geruststelling: die psychotherapeut was wel erg goed!

Of er wordt, ter verdediging, verteld dat men wel psychologie heeft gestudeerd. Ook dan blijkt, bij doorvragen, dat men na twee maanden is afgehaakt, of dat het een cursus van de LOI betrof [8].  Met een beetje pech staat deze persoon even later niet alleen als mediator, maar ook als ontwikkelingspsycholoog te boek. Overigens; een politicoloog is nog  geen politicus en een jurist (ook een onbeschermde ‘titel’) is niet automatisch Rechter. En zo is een psycholoog ook nog lang geen psychotherapeut.

De diploma’s die soms in de kantoren aan de wand hangen liegen er trouwens ook niet om: Deze suggereren allerlei kwalificaties en scolair kapitaal. Een kritische blik daarop leert vaak dat het om commerciële privé-, of zogenaamde ‘3egeldstroom’-opleidingen gaat. Soms inderdaad gelieerd aan een Hogeschool, maar vallend buiten het reguliere onderwijsveld. Geen inspectie, geen noodzaak tot gekwalificeerde docenten, geen eindtermen of een harde toetsing daarvan. Als je een beetje leuk meedoet in de groep heb je zo weer een prachtig gephotoshopt diplomaatje aan je wand.

Als het opleidingsinstituut een beetje slim is, dan meldt het ook nog dat het bijvoorbeeld erkend is door het ‘Europese Instituut van Geweldigheid’. Een instituut dat dan meestal door het opleidingsinstituut zelf is opgericht.

De vraag die ik middels dit artikel stel is of het verstandig en/of wenselijk is, dat doorverwijzers de (achtergrond-) kwalificaties van de mediators overnemen, zonder ook daar met een kritische blik naar te kijken. Met een beetje pech verwijs je –goedbedoeld- door naar een ‘specialist’ die helaas geen enkel probleem heeft met de eigen onwetendheid. Met alle mogelijke gevolgen van dien… Ik zie de schade daarvan in de praktijk.

Mediators zelf zouden zich bewust moeten zijn van hun beperkingen, zich bij de eigen leest moeten houden en op tijd moeten doorverwijzen naar werkelijk deskundigen op dit terrein.

Wanneer zij blijvend misbruik maken van het feit dat de titel ‘therapeut’ onbeschermd is, is het enige dat ‘het veld’ daaraan kan doen er in ieder geval niet naar doorverwijzen.

Tenslotte gaat het er in dit soort zaken niet om wat men ‘weet’, maar om wat men ‘niet weet’. Zo erkent de plastisch chirurg dat een cosmetisch arts best Botox kan injecteren. Het probleem ontstaat wanneer er b.v. een allergische reactie optreedt. Dan gaat het helemaal fout. Deze schade is snel zichtbaar. De schade die een amateur therapeut aanricht kan pas veel later blijken. Dat risico zouden we niet moeten nemen.

 

[1]https://nos.nl/artikel/2115129-plastisch-chirurgen-cosmetische-artsen-moeten-stoppen-met-operaties.html

 

[2]https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2179406-stevige-boetes-moeten-beugelende-tandarts-in-het-gareel-krijgen.html

 

[3]https://assets.psychotherapie.nl/p/229378/files/Beroepsprofiel.pdf, pagina 3

 

[4]https://www.bigregister.nl/registratie/vraag-en-antwoord/wanneer-kan-ik-me-als-psychotherapeut-inschrijven-in-het-big-register

 

[5]https://www.nvvp.net/website/algemeen/psychiater-worden/psychiater-worden

 

[6]  https://www.psychotherapie.nl/het-beroep-psychotherapeut/opleiding-psychotherapeut

 

[7] https://assets.psychotherapie.nl/p/229378/files/Beroepsprofiel.pdf, pagina 14

 

[8]Bijvoorbeeld de cursus ‘Ontwikkelingspsychologie’: Geen vooropleiding nodig. Tijdsduur: 4 maanden. Studiebelasting ongeveer 8 uur per week.